Hoe Goed Zorg Jij Voor Jezelf?
Hoe Goed Zorg Jij Voor Jezelf?
Hoe Goed Zorg Jij Voor Jezelf?

Hoe goed zorg jij voor jezelf en ben je daar bewust van?

Als ik mijn collega-coaches wel eens spreek, komen onze gesprekken onvermijdelijk uit op één ding: hoe zit het met zelfzorg. Het maakt niet uit hoe het gesprek tot stand komt. Dit zijn de dingen die mij wel opvielen – problemen in ons eigen leven, frustratie bij zorgverzekeraars/beroepsverenigingen, aan coachees komen – Weinig zullen uiteindelijk vragen: “En wat doe je aan zelfzorg? Hoe zorg je goed voor jezelf?

Verschillende coaches waar ik aan vroeg hoe ze voor zichzelf zorgden, hadden verschillende antwoorden op mijn vraag. De een sport, de ander krijgt regelmatig een massage. Eén persoon die plande een romantische uitje in met zijn partner. Een andere persoon ging kick-boxen. Ik hou zelf ervan om te gaan wandelen of rustige muziek te beluisteren.

Onze tips wat je kan doen aan zelfzorg, maar we weten dat er geen keuze is die voor iedereen geschikt is. We weten vanuit onze eigen praktijkervaring dat in de loop der tijd de behoeftes, voorkeuren en levensomstandigheden veranderen. In dit veeleisende beroep is zelfzorg en bewustzijn voor ons geen luxe, maar een noodzaak.

Dit geldt ook voor jou, wat voor beroep je ook uitoefent


Het belang van zelfzorg is een stap richting bewustzijn

Je hebt waarschijnlijk wel eens de instructies die je in het vliegtuig krijgt door gelezen of iets hierover gehoord: In geval van nood, zet uw eigen zuurmasker eerst op voordat u een anderen helpt. Het is zinvol om ervoor te zorgen dat je de ondersteuning krijgt die je nodig hebt. Zodat je anderen als je daar behoefte aan hebt, kunt helpen. En als je het masker als eerste aanbrengt, geef je een voorbeeld aan andere passagiers (kinderen bijvoorbeeld) dat deze handeling nodig is om te overleven en dat zij dat ook moeten doen.

Zelfzorg werkt ook op dezelfde manier. In ons drukke leven hebben we veel verantwoordelijkheden en komen we vaak in de verleiding om voor iedereen te willen zorgen. Dit doen we meer dan dat we voor onszelf zorgen. Maar ik wil je voorzichtig van overtuigen dat je beter eerst voor jezelf kunt zorgen. Wat misschien heel egoïstisch lijkt of klinkt, is iets wat eigenlijk vanzelfsprekend moet zijn. We doen ons werk beter met onze verantwoordelijkheden als we de kracht, energie en emotionele middelen hebben om voor andere te zorgen.

Als je niet de gewoonte hebt om aan zelfzorg te doen, of als je te horen hebt gekregen dat je dat nodig hebt en niet zeker weet wat dat betekent. Dan heb ik wat tips om aan de slag te gaan hoe jezelf zorg kan gaan toepassen in je leven.


Tips om aan zelfzorg te doen en bewust bezig te zijn

Je moet op drie dingen letten als je hieraan begint: Vertelt waar zelfzorg voor nodig is, misschien is het een waarschuwing (waarschuwingslampen); wat geeft je energie en kracht (vul je in); en wat put je reserves leeg(waar loop je op stuk).


Bewust je energielevel controleren

Sommige gebeurtenissen in ons leven trekken onze emotionele, fysieke en mentale krachten leeg, terwijl andere gebeurtenissen ons helpen die energie weer te herstellen. Net zoals het nuttig is om een brandstofmeter in je auto te hebben die je laat weten wanneer het tijd is om te tanken. Is het van cruciaal belang om te weten wanneer aan zelfzorg moet doen – voordat je zonder energie komt te zitten. Helaas hebben we geen goed werkende red alarm in ons systeem dat ons laat weten wanneer we ergens op stuk lopen. Nou, ja die tijdig aan de nood bel trekt voordat je in een burn out, depressie of wat dan ook doet belanden.

Een cruciaal onderdeel van zelfzorg of bewustzijn is dan ook het ontwikkelen en herkennen van bepaalde signalen om te weten wanneer je energie op een laag pitje staat. Onze “waarschuwingslichten” kunnen in de vorm van fysieke, stemming of cognitieve symptomen komen. Bijvoorbeeld: hoofdpijn, vermoeidheid, gespannen spieren, misselijkheid,heesheid of een pijnlijke kaak (van het knarsen van je tanden) behoren tot de meest voorkomende fysieke waarschuwingssignalen. Vergeetachtigheid, problemen bij het nemen van beslissingen en moeite met communicatie zijn veelvoorkomende cognitieve indicatoren. En ik zie (en ervaar) vaak frustratie, woede uitbarstingen en verhoogde gevoeligheid voor verdriet en angst als stemmingsverschijnselen.

Je waarschuwingstekens kunnen een of meer van deze signalen zijn, of iets in die richting. Ik wil erop wijzen dat deze waarschuwingssignalen niet altijd direct wijzen op wat er mis gaat. Je kunt je bijvoorbeeld moe voelen als je emotioneel uitgeput bent of geïrriteerd raken als je fysiek uitgeput bent. Terwijl je oefent met het signaleren van je waarschuwingssignalen en experimenteert met verschillende soorten zelfzorg methodes, zul je vaardiger worden in het interpreteren van de noodsignalen die je lichaam en geest je aanreiken.


Bij tanken

Iedereen heeft zijn of haar “beste” of favoriete methode om aan zelfzorg te doen, maar er zijn genoeg bekende methodes die je niet opnieuw hoeft uit te vinden. Als je opzoek bent wat voor jou het beste werkt lees dan even mee. Ik heb ontdekt dat de meeste mensen energie nodig hebben uit drie belangrijke onderdelen: fysieke activiteiten, cognitieve activiteiten en emotionele/ relationele activiteiten. Hoewel we allemaal af en toe naar één of twee van deze onderdelen toewerken, hebben we er baat bij dat we onszelf van tijd tot tijd aanvullen met “brandstof” uit elk van deze onderdelen:

  • Fysiek: Fysieke brandstof houdt in dat we het lichaam gebruiken. Dit kan iets actiefs zijn, zoals hardlopen of wandelen; iets rustgevends, zoals yoga, meditatie of een massage; of zelfs iets passief, zoals slapen. Lichamelijke zelfzorg kan betekenen: gezonder eten, meer slapen of het vermijden van stoffen zoals alcohol of koffie die het optimaal functioneren van het lichaam in gevaar kan brengen. Laat je nieuwsgierigheid en intuïtie je begeleiden bij het experimenteren met deze ideeën, je eigen ideeën en noteer bij welke ideeën je “waarschuwingslampje” aangaan om zo sneller in te kunnen grijpen en er iets mee te doen.
  • Cognitief: Cognitieve brandstof is het gebruik van de geest. Dit kan zijn: tijd te maken om te gaan lezen of spelletjes te spelen. Of om een cursus te volgen of muziek te gaan spelen op een instrument waar je vroeger graag mee speelde. Smartphone apps bieden een hoeveelheid aan hersengymnastiek spellen en activiteiten die je geest kunnen stimuleren en te bewegen op een manier die je in je dagelijks leven niet gewend bent. Nog beter, spelletjes en gesprekken met mensen vullen zowel een cognitieve als een sociale, relationele behoefte.
  • Emotioneel/relatief: Emotionele/relatieve brandstof komt voort uit het ervaren van emotie (zowel goed als slecht!) en het bevorderen van de “brandstofpijplijn” via sociale verbindingen. Het kan gaan om iets te zoeken waar je op emotioneel gebied van geniet en los kan laten – het bekijken van een grappige film bijvoorbeeld, ontroerend muziekstuk of het lezen van een mooi verhaal. Soms vereist emotioneel tanken, dat je jezelf echt een “slechte” of lastige emotie laat voelen. We besteden zoveel energie aan het onderdrukken van de emoties die we niet graag voelen. Het kan een opluchting zijn om je tranen te laten lopen over iets dat ons verdrietig maakt, of toegeven aan onszelf dat we ons gefrustreerd voelen of vastzitten en steun willen. Relationeel tanken gaat vaak hand in hand met dit werk, want het is dubbel zo rustgevend om deze ervaringen – aangenaam en pijnlijk – te delen met iemand die dicht bij je staat. Het helpt en is enorm herstellend, om te weten dat we niet alleen zijn in onze ervaringen.

Wees bewust op je kilometerstand

Wat net zo belangrijk is om te weten wat je vult, is het identificeren van de gebeurtenissen die je afvoeren. Idealiter houdt zelfzorg in dat je de inspanningen die je uit je reserves putten, wegneemt of zoveel mogelijk beperkt. Het echte leven is echter zelden zo eenvoudig. Je mag gaan uitzoeken – bedenken hoeveel controle je hebt op zaken die je leeg zuigen.

Werk is bijvoorbeeld een van de meest genoemde bronnen van persoonlijke afvoerput. Als je de loterij wint, kun je misschien stoppen met werken, maar voor de meesten van ons is dat geen optie. In plaats daarvan moeten we slimme onderzoekers worden. Ga eens onderzoeken welke onderdelen van het werk, het meest efficiënt werkt en welke onderdelen we zouden kunnen veranderen. Als het het woon-werkverkeer is, kan je met het openbaar vervoer naar je werk gaan (en ondertussen naar muziek luisteren of een mooi boek lezen). Als er een collega is die je het gevoel geeft leeg te zuigen, is er dan een manier waarop je kantoor of werkruimte zo kan verschuiven dat je minder contact met hem of haar hebt? Kan je met je baas hierover praten. Over een nieuwe werkplek of andere mogelijkheden? Je kan overwegen, om een carrière switch te doen?

Er doen zich soms andere omstandigheden voor die het afvoeren van negativiteit kan bemoeilijken. Het overlijden van een ouder, problemen met een kind, het verlies van een baan, onvoorziene gebeurtenissen of crises worden enorme energie zuigers van onze fysieke, cognitieve en emotionele energie. Hoewel we deze dingen niet altijd kunnen voorkomen. Het is belangrijk om te erkennen wat voor belangrijke eisen ze stellen aan onze persoonlijke energie. Indien mogelijk, wanneer we weten dat deze gebeurtenissen komen. Kun je alvast stappen gaan ondernemen om tijd te maken voor meer zelfzorg voor en/of tijdens de crisis. Wanneer we verrast worden door problemen, moeten we onszelf aan herinneren aan de vlieginstructie: “onze maskers als eerste op te zetten” en ervoor te zorgen dat we onze interne brandstofmeter in de gaten houden terwijl we ons best doen om door een deze moeilijke tijd te navigeren.

Sommige inspanningen die we graag doen zijn ook energiezuigers. Dit gebeurt als we dat te veel doen of als we ze doen in tijden dat onze energie laag is. Veel mensen genieten bijvoorbeeld van het drinken van alcohol, ze houden van het aangename gevoel van de smaak van een glas wijn. Alcohol is echter een depressief middel en de effecten ervan kunnen schadelijk zijn bij overmatig gebruik of wanneer je stemming al laag is. Goede zelfzorg kan vereisen dat je bewust moet wordt van hoe en wanneer je alcohol consumeert. En dat je een bewuste beslissing neemt om het drinken te beperken wanneer je merkt dat je waarschuwingslampje gaat branden.

Andere onschuldige gewoonten of hobby’s kunnen ook een bron van afvoer zijn. Ik ken bijvoorbeeld mensen die het leuk vinden om steeds te willen weten wat op het nieuws verteld wordt, maar toch een “nieuwsstop” moeten nemen wanneer hun emotionele level laag is. Goed geïnformeerd zijn is soms leuk en leerzaam; zich gebombardeerd voelen door het onrecht en de tragedies die vaak een groot deel van het dagelijkse nieuws vult, kan daarentegen schadelijk zijn.

We moeten flexibel en alert zijn als we onze processen van zelfzorg aanscherpen, want wat op een bepaald moment bevredigend is, kan een afvoerkanaal worden. Denk aan bijvoorbeeld, iemand die online spelletjes speelt om zijn of haar geest te stimuleren. Zijn of haar partner kan zich verwaarloost voelen en daarop negatief gaan reageren. Vind hier wel een balans in.

En jou ervaring van wat bevredigend is en wat afvoer is kan heel gelijkwaardig of anders zijn dan de voorbeelden die ik heb geschetst. Dus, ik moedig je aan om met deze basisinstrumenten te gaan werken en te beginnen met experimenteren.

Zelfzorg werkt het beste wanneer het wordt benaderd met een gevoel van nieuwsgierigheid, bewustzijn en open-minded. Als we dit geregeld toepassen, worden we beter en beter om onszelf in de gaten te houden en daarbij ons leven soepel te laten verlopen; we worden ervaren monteurs die op tijd besef hebben van ons eigen bewustzijn.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *