De kunst van het rouwen

Onvermijdelijk worden we allemaal in ons leven getroffen met het overlijden van een familielid of geliefd persoon, dat is nu eenmaal de gang van het leven, daar kunnen we niets aan veranderen, Allen worden we geboren, en allemaal zullen we eens terug afscheid nemen van onze stoffelijke vorm, al is dat tijdstip doorgaans een verborgen gegeven, als het komt, dan komt het, wat we ook betrachten, eens moeten we allemaal sterven,

Toch lijkt het alsof we in moderne tijden het er moeilijker mee hebben, dan bv 50 of 100 jaar geleden was. We leggen ons vaak wel neer bij het overlijden zelf, maar er blijft iets knagen, innerlijk vinden we vaak niet de acceptatie. Daar zijn verschillende redenen voor, enerzijds is het nooit eenvoudig om afscheid te nemen, maar door de medische ontwikkelingen van de voorbije eeuw, is onze levensverwachting sterk gestegen, en hebben we de dood een weinig naar de achtergrond verdreven, we spreken er doorgaans ook niet graag over, als het ware maken we er een taboe van.

Dat dit vroeger anders was, kunnen we terug vinden in allerlei geschiedenis. In eerste plaats werden mensen niet zo oud, en men was daarop voorbereid. Zeker in de middeleeuwen wist men dat de dood ieder ogenblik kon opduiken, en onze levensdraad door hakken. Ziekte, ondervoeding, gevaarlijk werk waren slechts enkele van de zaken, die de levensduur fors beperkten. Als dusdanig was de dood een vanzelfsprekendheid in die tijd. Veel filosofen hadden zelfs een schedel op hun werktafel staan, om hen er aan te herinneren, hoe vergankelijk het leven was.

Herinnering

Naarmate de tijd verstreek werden mensen wat ouder, maar de dood had nog steeds een grote invloed op het leven. Denken we maar aan het feit dat van veel mensen in bv de Victoriaanse tijd er maar één foto werd gemaakt, en dat dit gewoonlijk was, als de persoon overleed, De overledene werd dan op een stoel of zo gezet, alsof er nog leven aanwezig was. Deze foto’s waren ook vaak de enige tastbare herinnering na een overlijden. Ook nam men meer tijd om afscheid te nemen, mensen werden vaak thuis opgebaard, en drie dagen lang zou er iemand bij hen waken. Dit gebeurde enerzijds om zeker te zijn, dat de persoon niet schijndood was, maar men zag het ook als een plicht om terzijde van de overledene te staan.

Degenen die het konden betalen, maakte er eveneens een uitgebreid afscheid van, koetsen, veel genodigden en een uitgebreid religieus afscheid. Na begrafenis werden er nog regelmatig diensten gehouden voor de overledene, waar de ganse familie aan deelnam. Vaak droeg men lange tijd rouwkleding, of minstens heel sobere kleding, zodat rouwers feitelijk steeds herkenbaar waren. Ook de gewoonte, om bv een lok haar in een medaillon te dragen, waren allemaal onderdelen van het zeer intensieve afscheid.

Rouwen

Maar naarmate de jaren verstreken, veranderende de gewoonten. Thuis opbaren verdween, vaak komt men nog enkel samen bij het (religieuze) afscheid, het lichaam wordt begraven, of de assen bijgezet of uitgestrooid, en dat is het voor veel mensen. Ze missen de overledene, maar zeggen, het leven gaat door, en we moeten vooruit. Doorgaans hebben we ook niet voldoende tijd om echt te rouwen, want onze dagelijkse taken vragen opnieuw onze aandacht, en zo drukken we het rouw gegeven naar de achtergrond, waar het ligt te sluimeren, en vroeg of ons laat ons parten zal spelen.

Laat ons opnieuw aandacht besteden aan het rouwen dat het voldoende tijd krijgt, zodat we het innerlijk echt aanvaarden en we van daaruit verder kunnen met ons leven. Anders blijft het een slenterend feit in onze psyche, en we worden daar steeds weer met geconfronteerd. Tracht te onthaasten bij een overlijden, neem tijd om waardig afscheid te nemen. Als er onuitgesproken zaken waren, of door plotseling overlijden geen tijd om afscheid te nemen, ga de persoon dan groeten, en uit alsnog die gevoelens, laat ze niet in u zitten, als een bron van ergernis, maar uit ze, zodat je vrede kan vinden. Neem na begrafenis of crematie ook nog tijd om aandacht aan het afscheid te geven, zet bv een foto van de overledene in uw huis, met een bloem of kaars bij, zodat je een vast punt hebt, waar je naar toe kan gaan, zeker in de eerste tijd. Vaak geeft het de kans om je verdriet te uiten, en als dat komt, laat het dan ook gebeuren. Krop het niet op. We eren de persoon zijn of haar leven, wat ze voor ons of anderen betekenden, en alle herinneringen die we overhouden.

Vier het leven van de overledene, de dood en afscheid is maar een heel klein stukje van het geheel, wees dankbaar voor wat die persoon voor jou betekende en doe dat geruime tijd. We moeten daar niet de ganse dag mee bezig zijn, maar elke dag er even bij stilstaan, helpt het afscheid te verwerken, helpt ons terug te rouwen. Voor ieder van ons is het rouwproces heel anders, sommigen rouwen enkele maanden, anderen jaren. Maar hoe we het ook doen en verwerken, laat nooit het aspect van het overlijden zelf de bovenhand krijgen, let er op dat je niet verbitterd raakt en blijft hangen op dat ene punt, maar wees dankbaar voor het feit dat die persoon een stuk van jouw levenspad is meegegaan, en dat dit voor een deel bepalend was, wie je geworden bent, zo eren we de overledene, blijven ze op een wijze levend voor ons, en op een positieve manier onderdeel van ons leven.

 

Heb je vragen, of ben je opzoek naar een laatste herinnering en waardig afscheid contact