controle dwang afleren - Zensitivity

Angst voor controle verlies is een karaktereigenschap die voortkomt uit een drang om de totale controle te verliezen. Vanuit deze diepe angst om de controle te verliezen is het mogelijk dat er sprake is van perfectionisme, gedrevenheid, hardheid en kritiek op jezelf en anderen. Door deze angst raak je in een controle dwang en dat is een trekje dat samengaat met gezondheidsklachten als depressies op lange termijn, obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis, sociale angst en dwangmatig eten, dus het zorgt zorgt voor psychisch lijden

Bekijk deze lijst en wees eerlijk in het beantwoorden hiervan, het gaat hier niet om goed of fout. Het geeft inzichten in je gedrag wat tegen je kan werken in plaats van voor je.

  • Ben je vaak ontevreden over je eigen werkzaamheden en prestaties?
  • Spendeert teveel tijd aan om dingen ‘goed’ te krijgen?
  • Probeer je vaak risico te vermijden en ben je ook nog eens extreem waakzaam?
  • Bestaat jouw leven uit strikte regels die je jezelf oplegt?
  • Houdt je niet van situaties zonder orde en structuur?
  • Voel je snel als dingen niet kloppen en voel je je gedwongen om het op te lossen?
  • Heb je moeite om mensen te vertrouwen en duurt het lang voordat iemand je leert kennen?
  • Vind je het gênant om je kwetsbaar op te stellen in het bijzijn van anderen?
  • Heb je altijd het gevoel dat je je impulsen onder controle moet houden?
  • Vind je het moeilijk om spontaan te zijn en te handelen zonder plan?
  • Heb je moeite met het uiten of zelfs voelen van woede, angst of verdriet?
  • Wordt plezier en gezelligheid door jou op het spel gezet om aan je eigen regels te voldoen?
  • Vind je dat je het verdient om gestraft te worden als je iets fout doet?
  • Is er een enorme discrepantie tussen hoe je jezelf ziet en hoe anderen jouw zien?
  • Leg je jezelf en het gedrag van anderen aan banden op basis van jou hoge eisen aan regels?
  • Heb je de neiging om je leed te minimaliseren en overal ‘stoïcijns’ over te doen?

Controle dwang wat nu?

Doorgaans worden wij in onze samenleving gedwongen tot zelfcontrole en discipline. Het niveau in rangorde, ijver, discipline, prestatie en naleving ervan worden allemaal aangestuurd door onze opleiding, opvoeding, het werk en sociale omgeving. We hebben regels en voor het functioneren en voortbestaan van onze samenleving zijn regels nodig; zorgvuldigheid en discipline zijn ongetwijfeld pluspunten. Echter, er is ook zoiets als te veel van het goede. Uit onderzoek blijkt dat de relatie tussen de neiging tot zelfcontrole en mentale gezondheid – te veel of te weinig aan zelfcontrole is niet goed voor onze welzijn. De drang naar controle is menselijk en dat hebben we allemaal, maar een ernstige angst om de controle te verliezen kan schadelijk zijn voor de mentale gezondheid.

Te veel controle en diepe angst om de controle te verliezen wordt veroorzaakt door een combinatie van bio-temperament (nature), opvoeding (nurture) en culturele en systemische factoren (nurture). In bepaalde gevallen is het een eigenschap die je helpt om het goed te doen, maar in het extreme geval is dwangmatige controle niet vol te houden en zorgt het ervoor dat je je steeds meer alleen en ongelukkig gaat voelen. Dit artikel gaat over dwangmatige controle vanuit verschillende perspectieven bekeken – van cognitieve psychologie, Schema therapie, Jungiaanse theorie etc.

Wat bedoelen we met dwangmatige controle

Een persoonlijkheidskenmerk van dwangmatige controle is iets anders dan “controlerend” zijn; het gaat om zelfbeheersing en betekent niet automatisch dat je andere mensen wilt controleren. Dit is een copingstijl die wordt gekenmerkt door hevige angst om de controle te verliezen over je emotionele handelingen en gedrag. Wanneer je een hevige angst hebt om de controle te verliezen, kun je perfectionistisch, rigide, emotioneel geremd en kritisch tegenover jezelf en anderen worden. Ook al vindt je jezelf ‘lui’ en laks, in de ogen van anderen ben je gedisciplineerd, hardnekkig en streng.

Te veel controle willen

Een van de meest vooraanstaande onderzoekers die zich hebben verdiept in overmatige controle drang is Dr. Thomas Lyncn en zijn team. Volgens hun theorie hebben mensen met de neiging tot controle dwang de volgende vier ‘eigenschappen’:

Op grond van hun theorie hebben mensen met controle dwang, de volgende vier tekorten:

  • Een gebrek aan ontvankelijkheid en ruimdenkend zijn – Je hebt de neiging om risico te vermijden en te steeds op je hoede te zijn. Je kunt bijvoorbeeld niet openstaan voor nieuwe ervaringen en de inbreng en feedback van anderen afwijzen.
  • Moeite met flexibiliteit in reageren – Je hebt misschien een overdreven behoefte aan structuur en orde. Je plant en bekijkt alles steeds opnieuw. Jouw leven kan worden bepaald door rigide regels die je jezelf oplegt. Je kunt ook jezelf en het gedrag van anderen door middel teveel regels onder controle houden.
  • Gebrek aan emotionele expressie en bewustzijn – Je remt jezelf af op spontane emotionele uiting, of misschien heb je manieren van expressie die niet overeenkomen met hoe je je van binnen voelt (je lacht bijvoorbeeld als je verdrietig bent). Je hebt ook de neiging om je eigen leed te bagatelliseren en overal stoïcijns over te doen.
  • Een gebrek aan sociale verbondenheid en intimiteit – Je kunt afstandelijk en gereserveerd overkomen en anderen op afstand houden. Je vergelijkt jezelf vaak met anderen en voelt je jaloers en verbitterd.

Dwang vs weinige controle

Het concept van Dr. Lynch en collega’s is opgesteld door een vorm van dwangmatige controle tegenover de vorm van gebrek aan controle te plaatsen. Mensen die weinige controle hebben, worstelen vaak met emotionele disregulatie en impulsiviteit; hun persoonlijkheid wordt gelinkt aan Cluster B persoonlijkheidsstoornissen zoals Borderline, Antisociale, Narcistische gedragingen. Klachten die samenhangen met gebrek aan controle wordt steeds meer besproken en krijgen daardoor meer aandacht in de geestelijke gezondheidszorg en de media. Mensen met te weinig controle lijken dramatischer, grilliger en expressiever. Daarentegen komen tegenovergestelde, mensen die controle dwang hebben over als stil, gereserveerd, ingetogen en moeilijk aan te spreken. Zij raken niet snel opgewonden en komen meestal beleefd, beheerst en kalm over. Zelfs als ze heel angstig c.q. bang zijn, hebben ze de neiging dat niet aan anderen te laten zien. Ze gedragen zich ook vaak zelfbewust en zijn kritisch over zichzelf. Zij hebben meer kans op Cluster-C persoonlijkheidsstoornissen zoals Vermijdingsdrang, Afhankelijk gedrag , Obsessief-Compulsieve-gedrag.

Emotionele eenzaamheid

Heeft iemand de neigingen tot controle dwang, dan creëert zijn gebrek aan emotionele uitingsdrang moeilijkheden op interpersoonlijk gebied. Als mens is emotionele communicatie essentieel voor sociale binding. Als je niet weet hoe je je gevoelens oprecht moet uitdrukken, is het lastig om vriendelijk tegenover een ander te zijn. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat een niet-expressief persoon doorgaans als minder betrouwbaar wordt beschouwd, en de meeste mensen gaan liever niet met hen om.

Bij de interactie met mensen en het opbouwen van intimiteit komen veel dingen bij kijken die buiten jouw controle liggen, en de angst om de controle te verliezen kan ervoor zorgen dat je je verder terugtrekt uit de sociale omgeving. Je kunt veel sociaal ‘contact’ hebben, maar geen echte, diepe en oprechte verbindingen aangaan. Dit laat je achter op een plaats van diepe eenzaamheid. Je lijkt misschien normaal, maar het verlangen naar iemand die jouw echt begrijpt blijft.

Controle dwang wordt niet snel opgemerkt. In tegenstelling tot mensen die weinig controle hebben, zijn mensen die last hebben van dwangmatige controle een gesloten en gereserveerd personen. Hun onvermogen om de grote hoeveelheid pijn en leed te verdragen, kan zorgen dat ze zelden hulp zoeken. Zelfs binnen de geestelijke gezondheidszorg zorgen mensen die controle dwang hebben geen scène en trekken ze liever geen aandacht. Dit betekent dat ze vaak door de mazen van het net glippen en niet de hulp krijgen die ze verdienen.

Vanuit het principe van schema therapie

Volgens Dr. Jeffrey Young, als je te veel controle wilt hebben op je leven en een ander, heb je volgens de Schema-therapie waarschijnlijk ook te maken met de schema’s ‘Emotionele remming’ en ‘overdreven kritisch’.

Emotionele remming betekent dat je uit angst om de controle te verliezen je inhoudt om spontaan te reageren of te communiceren. Meestal is het onderliggende oorzaak het vermijden van afkeuring, het gevoel van schaamte of het verliezen van de controle over jezelf. De meest voorkomende remmingen ,zijn remming van woede en agressie, remming van positieve emoties zoals opwinding en seksuele opwinding, en problemen met het uiten van kwetsbaarheid. Je kunt ook gebruik maken van verstandelijke redenering en rationalisatie om zo met emoties om te gaan.

Bij sterk kritisch gedrag staat je leven in het teken van zeer hoge verwachtingen over de heel veel dingen. Deze normen heb je misschien geleerd van andere mensen, zoals je ouders, een docenten, of je werk, maar ze voelen nu als ‘van jou’. Je hebt voortdurend het gevoel dat je iets moet doen, iets moet presteren en iets moet bereiken. Je hebt moeite om het rustiger aan te doen of te ontspannen. Om aan je eigen normen te voldoen, kun je gezondheid, vrije tijd en relaties opgeven. Omdat je perfectionistisch bent, valt het kleinste dingetje dat niet strookt met het grotere geheel je op. Wat je bezighoudt is om snel en efficiënt te werk te gaan en je angstig voelen als je denkt dat je tijd verspilt. Misschien leg je jezelf en anderen veel regels, morele normen, waarden en ‘moetjes’ op. Zelfs als je weet dat kritiek op anderen schadelijk is voor je relatie, kun je jezelf niet tegenhouden.

Controle dwangstoornis

Volgens de DSM en de wetenschappelijke diagnose wordt dwangmatige controle gekoppeld aan verschillende vormen van angststoornissen (bv. paniekaanvallen, gegeneraliseerde angststoornis, sociale fobie, obsessieve-compulsieve stoornis). Angst om de controle te verliezen is bij de meeste angststoornissen de kern. Het is ook een karaktertrek die bijdraagt tot de Obsessief-Compulsieve Persoonlijkheidsstoornis (die verschilt van OCD), ontwijkende Persoonlijkheidsstoornis en de Schizoïde Persoonlijkheidsstoornis. De eigenschap komt ook veel voor bij mensen met Anorexia, Autisme en chronische en behandelingsresistente depressie.

Controle dwang en Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPD)

Normaliter wordt Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPD) beschouwd als een stoornis die veroorzaakt wordt door gebrek aan controle. Wat ik vaak lees is echter dat sommige mensen die zich identificeren met de meeste symptomen van BPD – de angst voor verlating, zwart-wit denken, stemmingswisselingen, drang tot zelfbeschadiging enz hebben.

Als je een introverte borderliner bent, handel je eerder naar binnen dan naar buiten. Je geeft jezelf de schuld en voelt je beperkt en begrensd door schaamte, maar je uit zelden expliciet woede. Je lijden wordt door de meesten gemist, ook door professionals in de geestelijke gezondheidszorg.

Bij extroverte bordeliner scherm je je bewuste en onbewuste angsten en relationele problemen af met een façade van succes. Je lijden wordt door de meesten gemist, wederom door professionals in de geestelijke gezondheidszorg.

Aan de oppervlakte kun je zeer rationeel, logisch, kalm en gecontroleerd gedragen. Maar van binnen voel je je verloren en onbekwaam als het gaat om intimiteit of het gevoel dat je deel uitmaakt van de mensheid. Achter het scherm ben je misschien depressief, emotioneel eenzaam en existentieel verloren, heb je het gevoel dat je niet weet waarvoor je leeft. Als je introvert of extrovert bordeline hebt, wordt wat je meer beschouwd als een ‘geïnternaliseerde stoornis’ dan als een ‘externaliserende stoornis’. Daarom voel je je misschien niet op je plaats in een groep met anderen die meer ‘klassieke BPD’ symptomen hebben.

Dwangmatige controle en aanhankelijkheid-afhankelijkheid

Aanhankelijke c.q. afhankelijke gedragingen kunnen grofweg worden ingedeeld als veilig, angstbestendig, vermijdend, ongeorganiseerd. (En ze kunnen elkaar overlappen. Ik zal hier niet in details treden, maar er zijn veel goede bronnen voor een diepgaander onderzoek over aanhankelijkheidsproblemen) In plaats van op het ‘angstige’ spectrum, hebben mensen die angstig zijn om de controle te verliezen eerder vermijdingsgerichte aanhankelijkheid/afhankelijkheid – althans in termen van hun gedrag. Door ervaringen in je jeugd heb je misschien een strategie ontwikkeld dat je vertelt dat hulp zoeken zinloos of zelfs gevaarlijk is. Als je hulp zocht, werd je afgewezen of zelfs gestraft. Zo heb je geleerd om op niemand anders dan jezelf te vertrouwen. De boodschap die je hebt geïnternaliseerd is dat kwetsbaarheid je in gevaar brengt, dus is het het beste dat je het verbergt, onderdrukt, zodat niemand misbruik van je kan maken. Zelfs als kind wordt ‘emotionele over-regulatie, in plaats van onder-regulatie, waargenomen in je gedrag. Als je deze overlevingsstrategie als kind hebt aangenomen, kun je doorgaan met hetzelfde patroon. Zelfs nu zie je jezelf als volledig zelfredzaam. Je hebt de neiging om je ware zelf te verbergen en intieme banden te vermijden. En in plaats van steun van anderen vertrouw je op zelfbeheersing, discipline, op het vergaren van kennis, middelen en macht om je veilig te voelen om te overleven.

teveel controle willen hebben
Teveel controle willen hebben, hoe lang hou je dit vol

Controle vanuit het perspectief van de Jungiaanse psychologie

Volgens Carl Jung en Jungiaanse therapeuten is ‘individuatie’ onze doel in het leven en in verschillende de therapievormen. Dit proces verwijdert ons van willoosheid en ziekten en brengt ons in de richting van heelheid. Individuatie betekent het omarmen van onze innerlijke uniekheid en het tot zijn recht komen. We kunnen allemaal bang zijn voor bepaalde omstandigheden in ons leven – onzekerheid, afwijzing, confrontatie, mislukking. Maar als we toestaan dat onze angst ons tegenhoudt, blijven we in het ongewisse. Als onderdeel van onze Heldenreis moeten we moedig en onze angsten uitdagen. In Jung’s eigen woorden zei hij: “Voor de held is angst een uitdaging en een taak, want alleen moed kan de angst overwinnen.” En als het risico niet wordt genomen, wordt de zin van het leven op de een of andere manier geschonden, en is de hele toekomst veroordeeld tot hopeloze oppervlakkigheid, tot een grauwheid dat alleen wordt verlicht door zalvende wilskracht. Controle is in veel opzichten onze manier om de duisternis te trotseren. In plaats van in het reine te komen met de onzekerheden in het leven en door te gaan met alles wat we hebben, vallen we terug op regels, trekken we ons terug van mensen en onderwerpen we onszelf aan strenge regels om een gevoel van pseudo-veiligheid in stand te houden. Maar hoe meer we deze overdreven controle strategie gebruiken, hoe meer we ons onvervuld en depressief voelen. Zelfs als we onszelf door activiteiten, verslaving, drugs en voedsel verdoven; als we diep van binnen weten dat we een verloren leven achterlaten, blijft de zeurende existentiële angst ons elke dag achtervolgen.

De paradox is dat zelfs de taak van individualisering een ontmoedigende taak kan lijken, het is onze weg uit wanhoop, depressie en vastzitten in het leven. Uiteindelijk kan alleen moed ons redden van psychische afstomping. Daarvoor moeten we onze eigen betekenis in het leven creëren. Wanneer we worden ingehaald door een doel dat groter is dan onszelf, kunnen we onze angst om de controle te verliezen overstijgen en voorwaarts gaan, zelfs met alle onzekerheden in het leven.

Angst om de controle te verliezen vanuit boeddhistisch perspectief

Vanuit boeddhistisch perspectief komt het niet kunnen loslaten van controle voort uit een diepgeworteld gebrek aan inzicht in hoe de wereld werkt. Lijden vindt zijn oorsprong in gehechtheid aan een irreëel gevoel van ‘zelf’, en daarvan afgeleid hunkeringen en aversies. De angst om te verliezen wat het zelfbewustzijn zou versterken (reputatie, bezit, geliefden, dingen die jezelf omschrijven), en de angst om het zelfbewustzijn te verliezen (aangevallen worden, vernederd worden, dingen verliezen die men koestert) veroorzaken een “hele massa lijden”. Vanuit boeddhistisch perspectief is het uitschakelen van spiritueel onwetende opvattingen over de wereld en het begrijpen van het principe van onderlinge verbondenheid een weg naar vrijheid van de behoefte aan controle.

Hoe kom je van controle dwang af?

Het grootste deel van de huidige behandelingen in de geestelijke gezondheidszorg en psychotherapie is gericht op het helpen van mensen met neigingen tot gebrek aan controle – bijvoorbeeld door hen te helpen emotionele triggers op te sporen, hun impulsen te beheersen, verslavingen tegen te gaan en conflicten te beheersen. Als je iemand bent waarbij de drang tot controle hebt, en je onderliggende probleem is de angst om de controle over jezelf te verliezen, dan zijn veel klassieke behandelingen misschien niet de meest geschikte voor jou. Als je therapeut niet genoeg kennis en bewustzijn heeft over dwangmatige controle, kan hij of zij onbedoeld je verlangen versterken om een ‘goede cliënt’ te zijn, om ‘beter’ te worden, of zelfs meer gedisciplineerd te werkt te gaan. Het kan zijn dat je therapeut meegaat in je pleasing gedrag en je niet stimuleert om boosheid en teleurstelling te mogen uiten, vooral als dat tegen hem of haar is.

Een integratieve therapeut, zal verschillende therapeutische vormen toepassen, afhankelijk van je karakter en behoeften. Om op een holistische manier te genezen, zullen ze het probleem op verschillende niveaus aanpakken – emotioneel, intellectueel, gedragsmatig, spiritueel. Om een effectief behandelplan op te stellen, worden verschillende theorieën gebruikt – psychodynamische, gedragstheorieën, cognitieve, systemische theorieën, Jungiaanse psychologie. Geen van deze benaderingen heeft het volledige plaatje, en ze vullen elkaar aan om je te helpen op je reis naar heelheid.

Tips om je controle dwang aan te pakken

Inzichten verkrijgen

In de beginfase van coaching en therapie kunnen jij en je coach/therapeut een open en congruent gesprek voeren over hoe jouw controle-gedrag zijn ontstaan. Door een diepe duik in je verleden te maken en het heden onderzoeken kunnen de dwangmatige psychologische en gedragsstrategieën worden bekeken die jezelf hebt aangemeten – hard werken, vrije tijd beperken, jezelf en omgeving voortdurend controleren, perfectionistisch zijn, enzovoort, hun voor- en nadelen, en de wil om na te gaan of je al dan niet wilt veranderen. Op die manier weet je, als je besluit te veranderen, dat het een beslissing is die strookt met wat je wilt.

Ervaringsgerichte strategieën

Met intellectuele inzichten alleen kunnen we misschien geen blijvende verandering tot stand brengen. Misschien willen we teruggaan naar het verleden, de emotionele wortel van je huidige situatie blootleggen, en je een andere emotionele ervaring geven. In het verleden, toen je probeerde je op een natuurlijke manier te uiten, werd je afgewezen, gestraft of verwaarloosd. Deze ervaringen hebben een stempel gedrukt op je psyche. Net als in een kooi beperken ze wat je voelt en doet, en zorgen ervoor dat je verstrikt in angst. Daarom willen we een veilige en niet-oordelende ruimte creëren voor je innerlijke kind om zich te uiten. Denk aan bijvoorbeeld een geleide visualisatieoefening, waarin er hulpbronnen of de sterkere, grotere jij oproepen om je jongere zelf te helpen. Je kunt teruggaan in de tijd en ze troosten als ze bang zijn, ze de kans geven hun woede en angsten te uiten, en ze vertellen dat de lasten die ze droegen niet die van hun waren. Er is een kans om te spelen, om rommel te maken zonder gestraft te worden, en het kind in je kind te laten zijn. Naast visuele beeldoefeningen kan ook een oefening van de lege stoel toegepast worden om de ouders of autoriteiten te confronteren die je gekwetst, vernederd of beschaamd hebben. Deze ervaringsstrategieën zijn krachtig omdat ze je psyche op emotioneel niveau raken.

Vermijdingsdrang van ervaringen

Recent onderzoek heeft een sterke samenhang gevonden tussen dwangmatige controle kenmerken, vooral bij OCD en OCPD, en wat psychologen ” vermijding van ervaringen” noemen.

Experiëntiële vermijding wordt gedefinieerd als een onwil om in contact te blijven met je pijnlijke gevoelens en ervaring. (Voor meer over experiëntiële vermijding is hier een mooie video voor. De ironie is dat vermijding van ervaringen vaak de oorzaak is van onze angst. Vermijding zorgt ervoor dat datgene wat je wilt vermijden, nog sterker wordt. Bijvoorbeeld, proberen om je niet angstig te voelen kan de angst in stand houden in plaats van deze op zijn tijd te laten verdwijnen. Sociale situaties vrezen en jezelf opsluiten in een isolement maakt sociale angst erger. Als mens is het natuurlijk om pijn te willen vermijden, maar als deze copingstijl te veel wordt gebruikt, wordt je probleem waarschijnlijk eerder verergerd dan opgelost. Het is misschien moeilijk voor je om te geloven dat de enige weg erdoorheen is, maar als wat je doet niet werkt, is het misschien tijd om een andere manier te proberen. In dit verband kunnen benaderingen als Acceptance and Commitment Therapy (ACT) en op mindfulness gebaseerde praktijken handig zijn.

Nieuwe ervaringen maken

Ik ga vanuit dat alle theorieën, altijd werken vanuit de enorme kracht van een helende relatie. Meestal is controle dwang een gevolg van een eerder opgelopen relatietrauma, zodat de beste genezing daarvoor in de relationele sfeer te vinden is. ‘Emotioneel Corrigerende Ervaring’ is de term die gebruikt wordt om het genezingsproces te beschrijven dat plaatsvindt in je relatie met je therapeut.

Door herhaalde uitwisseling in een veilige relatie, hetzij met je therapeut, hetzij met een betrouwbare partner, ervaar je keer op keer dat het veilig is om jezelf te uiten – je kunt schreeuwen, huilen en lachen zonder je te schamen. Idealiter zou je zelfs veilig genoeg voelen om jezelf te laten horen en de andere persoon te vertellen dat je boos of teleurgesteld bent in hen. Geleidelijk aan kun je dit leren toepassen op andere gebieden in je leven, en voel je je meer in staat om expressief en assertief te zijn zonder verlamd te zijn in schaamte of angst.

Bovendien kan een therapeut die expressief en open is model staan op een gezonde manier van aanwezig zijn; je kunt genieten van momenten van humoristische uitwisseling en vertrouwen. In wezen, door het hebben van een relationeel corrigerende ervaring, worden door middel van hardwired neuropathways in je hersenen opnieuw aangeleerd. Dit is intussen bewezen door talloze onderzoeken. Een emotioneel corrigerende ervaring biedt je een krachtige ervaring uit de eerste hand die vervormde zelfovertuigingen en gedragspatronen uitdaagt die het gevolg zijn van een relationeel trauma. Het opent de deur naar het opbouwen van veilige en stabiele connecties met mensen in je leven, en meer vrede en vrijheid voor jezelf.

Relatietherapie of gezinstherapie

Het kan zijn dat je iemand bent die dwangmatige gecontroleerd te werk gaat, aangetrokken voelt tot iemand met de tegenovergestelde gedrag. Dat kan zijn omdat je ziel verlangt naar genezing en integratie met je schaduwzijde. Er is een gezonde drang in je die op weg is naar heelheid, en dat deel van je wil je innerlijke kind herontdekken, dat zorgeloos, speels en spontaan is. Als je een control freak als partner hebt gekozen die neigt naar minder controle, kan de dynamiek na verloop van tijd gepolariseerd raken. Dezelfde polariserende dynamiek kan zich voordoen in een familiesysteem en kan worden geïllustreerd als de over-composeert/onder-compenseert. De kans bestaat dat je voortdurend ” moet opdraaien ” voor hen, of voor hen moet zorgen. De ’tegenpolen’ die jullie beiden oorspronkelijk aantrokken, kunnen later de bron van conflicten worden – je zorgeloze en emotionele partner bekritiseert je om je starheid, terwijl jij zijn chaos, behoeftigheid en emotionele wispelturigheid ondraaglijk vindt. Maar als jullie allebei jullie persoonlijkheidsverschillen en de bijbehorende dynamiek kunnen herkennen, kunnen jullie van elkaar leren en op een gezonde wijze naar elkaar groeien. Uiteindelijk wordt psychologische groei gevonden in een middenweg waar je noch te rigide noch te los bent, noch te geremd noch te extravagant. Met de hulp van een mediator, een relatietherapeut of een gezinstherapeut kunnen jullie geholpen worden om jullie verschil te overbruggen. In een ideale situatie kan de relatie die je hebt met je romantische partner/familielid dienen als een ‘veilige basis’ voor je, waardoor je kunt experimenteren met meer openheid, kwetsbaarheid en verbondenheid.

Voor iemand met het trekje controle dwang accepteer je te veel, zodat je geen hulp zoekt, ook al zou dat wel moeten. Je stelt de voldoening zozeer uit dat je jezelf teveel beperkt en niet snel genoeg lol ergens in hebt. Je bent al georganiseerd en gedisciplineerd, en dus is het doel van therapie niet om je te helpen meer pijn te verdragen of nog meer gedisciplineerd te zijn, maar om meer open, flexibel, spontaan en expressief te worden, en vreugde uit het leven te halen.

Kortom, een aantal uitgangspunten voor een succesvolle behandeling van iemand met de controle dwang zijn: een stevige en vertrouwensvolle relatie om het gehechtheidstrauma van verwaarloosd of gemeden worden te helen; ervaringsgerichte strategieën en oefeningen om je in staat te stellen verschillende delen van jezelf te integreren, om de therapeut als rolmodel te hebben voor spontaniteit, openheid en emotionele uitingen; heling van de schaamte om ‘rotzooi’ te maken, spirituele begeleiding om oké te worden met onzekerheden in het leven.

Waarschijnlijk heb je het grootste deel van je leven veel energie gestoken in het voorzien in de behoeften van anderen – of dat nu je familie, je geliefden of je werk is.

Het kan zijn dat je een manager/directeur bent, een leidende rol binnen een gemeenschap, de gangmaker in het familiesysteem, de ‘sterke’ in je relatie. Het gaat altijd om je verantwoordelijkheden en plichten en zelden vraagt iemand zich af of je wel behoefte hebt aan geluk en ontspanning.

Waar je ook staat in het leven, als je een gezonder, meer geïntegreerd zelf wordt, zou het een wezenlijk deel van je zijn dat verlangt naar zorgeloosheid. Het is absoluut mogelijk – zodra je innerlijke beschermer leert dat het echt veilig voor je is om los te laten, en erop te vertrouwen dat het leven je vasthoudt, zal het dat ook doen.

En wanneer je de hele nieuwe wereld ontdekt die op je heeft gewacht – een wereld waarin je, je licht en vrij voelt, een die vol is van liefde en warmte – is er geen weg meer terug.

Een woord aan jou die bang is om de controle te verliezen: Het ligt niet allemaal alleen aan jou.

Als we als kind getraumatiseerd of te zwaar belast zijn geweest, hebben we de neiging om aan te nemen dat alles ‘aan ons ligt’.

Wanneer dingen gebeuren volgens plan, nemen we aan dat we succesvol zijn geweest omdat we hard hebben gewerkt om het te laten gebeuren.

We veilig zijn omdat we waakzaam zijn geweest en niemand hebben vertrouwd.

Maar dan, als de dingen niet gaan zoals we willen, als we in gevaar zijn, als we gekwetst, verraden, in de steek gelaten worden,

…nemen we ook aan dat het komt omdat we een enorme fout hebben gemaakt, een ‘slecht mens’ zijn geweest, ’te veel’ zijn geweest, niet hard genoeg hebben gewerkt, of dat we in de kern tekortschieten.

Dit patroon vindt zijn oorsprong in een goedbedoeld beschermingsmechanisme dat door onze geest is gecreëerd.

Toen je klein was, en je ouders, broer of zus, leraren en leeftijdgenoten gemeen tegen je waren, of degenen die je moesten beschermen je niet beschermden, wist je niet wat je moest doen.

Zelfs als je verwaarloosd en misbruikt werd, kon je je ouders niet de schuld geven, want…

boos zijn op degenen van wie je afhankelijk bent, was iets heel angstigs.

Je jonge geest vreesde: “Als deze ENIGE mensen waarvan ik afhankelijk ben “slecht” zijn, wat heb ik dan nog?

Je vroeg je af: “Als ik absoluut niets kan doen om te controleren te pakken wat er met mij gebeurt, hoe kan ik dan overleven in deze enge wereld?

Dus natuurlijk nam je je toevlucht tot het enige wat je kon doen: Alle schuld op jezelf afschuiven.

Onbewust dacht je:

Als er slechte dingen gebeuren, moet dat zijn omdat ik het niet genoeg heb gedaan, dat ik op de een of andere manier tekortschoot, of dat ik iets verkeerd heb gedaan. Op die manier behoud ik tenminste het idee dat de ouders waarvan ik afhankelijk ben “goed” zijn.

En als IK het was die slecht was, dan is er tenminste iets wat ik kan doen!

Misschien kan ik harder werken om een beter mens te worden.

Ik kan extreem voorzichtig en ijverig zijn, zodat ik nooit fouten maak.

Ik zal ALTIJD de behoeften van anderen boven de mijne stellen om er zeker van te zijn dat ik een goed mens ben.

Ik zal altijd hard studeren, hard werken, en ervoor zorgen dat ik perfect ben in alles wat ik doe.

Ik zal altijd streven naar succes en erkenning; hopelijk kan me dat liefde opleveren.

Ik zal altijd tussenbeide komen als ik conflicten zie ontstaan.

Ik zal altijd moedig en blij zijn en nooit iemand opzadelen met mijn verdriet.

Ik zal altijd sterk zijn en nooit iemand anders vragen me te beschermen.

Ik zal ophouden een kind te zijn en snel volwassen worden.

Ik zal geen behoeften of gevoelens meer hebben.

Ik zal…

Ik zal…

Deze hersenspinsels worden onze verhalen. Ze sijpelen diep in onze gedachten en worden de regels die ons leven domineren.

Op een dag realiseren we ons dat we onze onschuld hebben verloren, het vermogen om te genieten of te ontspannen door het leven te omarmen.

Als je de tijd kunt terugdraaien en terug kunt gaan naar het verleden, zou ik willen dat je de hand van dat bange kind kon vasthouden en hem of haar kon vertellen dat het niet zijn schuld is en dat niet alles op zijn of haar schouders rustte.

Het had nooit hun taak moeten zijn om hun ouders te troosten, hun familie te plezieren, de pestkoppen te sussen. Ze hadden het recht om onhandig te zijn, om op zichzelf gericht te zijn en om vele, vele fouten te maken. Ze hadden nooit de schuld mogen krijgen dat ze kind waren.

Misschien kun je hun zware last van schuld, schaamte en schuld wegnemen.

Misschien, als je terug kunt gaan in de tijd en dat jonge kind van hun last kunt verlossen,

zou jij je in het heden ook lichter en vrijer voelen.

Wees vriendelijk, maar onthoud dat het geluk en het gemak van anderen niet jouw verantwoordelijkheid zijn, zelfs niet wanneer het je naaste geliefden zijn, zelfs niet wanneer zij jou de schuld geven vanwege hun kwetsing.

Je hebt het recht boos te zijn, je uit te spreken en mensen ervan te weerhouden je grenzen te overtreden.

Onthoud altijd;

Niets hoeft perfect te zijn, en het ligt niet allemaal aan jou.

Alles is een samenspel met krachten buiten jezelf die je niet kunt zien.

Wanneer dingen niet volgens plan gebeuren, is er misschien een reden of een opdracht die je nog niet ziet.

Wanneer je wilt dat er iets gebeurt, hoef je niet onder zware stress te leven en te geloven dat je het alleen moet regelen.

Je kunt een intentie stellen, je best doen en dan loslaten.

Onthoud deze, en kijk of je vandaag, alleen voor deze ene dag, een beetje beter kunt ademen en je een beetje lichter kunt voelen.

Kun je je even ontspannen met het feit dat jouw werkelijkheid een co-creatie is met het universum?

Je verdient het om vrij te zijn.

Je verdient het om voor jezelf te leven.

Adem, je bent oké.

Je wordt vastgehouden door iets dat groter is dan jij.

Vind je deze post interessant? Vergeet dit bericht niet te liken of te pinnen op Pinterest! Of op facebook en twitter te delen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *